عمومی

انرژی زمین گرمایی فرصت آینده ایران

نفت برای چندین دهه بخشی از منبع اصلی انرژی ایران بوده است. کشور ما بیش از 208 میلیارد بشکه ذخایر اثبات شده نفت خام دارد که مبنای تولید سالانه حدود 2.3 میلیون بشکه در روز تا سال 2019/2018 است. با افزایش رشد سالانه تولید ناخالص داخلی از کمتر از 6 درصد در سال 2006 به بیش از 12 درصد در سال 2016 و با افزایش 40 درصدی مصرف انرژی اولیه در آن دوره، انرژی مورد نیاز تامین می شود، البته از طریق مصرف ناقص سوخت در خودروها، کارخانه ها. و نیروگاه ها بهای گزافی را در قالب آلودگی شدید هوا پرداخته اند که منجر به بروز بیماری های مختلف در بین شهروندان ایرانی شده است.
اتکا به نفت نمادی از ترکیب انرژی نامتعادل و منشأ عدم توجه جدی ایران به انرژی پاک است. گاز طبیعی و نفت 98 درصد از کل مصرف انرژی اولیه ایران در سال 2018 را تشکیل می‌دادند. نیروگاه‌های سوخت فسیلی در سال 2014 دارای ظرفیت کل تولید برق بیش از 60 گیگاوات بودند که اکثریت قریب به اتفاق انرژی کل کشور را تشکیل می‌داد. ظرفیت الکتریکی حدود 75 گیگاوات است. تنوع در ترکیب انرژی کشور با مطالعه منابع انرژی پاک و تجدیدپذیر در دهه پنجاه خورشیدی آغاز شد. ایران از جغرافیای فیزیکی لازم برای ساخت نیروگاه های زمین گرمایی برخوردار است، بنابراین حدود 9 درصد از زمین های ایران را می توان برای ساخت نیروگاه های زمین گرمایی استفاده کرد. وزارت انرژی ده “منطقه با پتانسیل زمین گرمایی بالا” را در سراسر کشور شناسایی کرده است.
برخلاف نیروگاه های حرارتی که سوخت های فسیلی می سوزانند، نیروگاه های زمین گرمایی دی اکسید کربن کمی منتشر می کنند. انتشار دی اکسید کربن از نیروگاه های زمین گرمایی کمتر از 5 درصد از کل انتشارات از نیروگاه های معمولی زغال سنگ است. تا سال 2015، ظرفیت انرژی زمین گرمایی جهان به 13 گیگاوات رسید که 28 درصد آن در ایالات متحده نصب شده است. ترکیه، یکی از رهبران منطقه ای در صنعت زمین گرمایی، قصد دارد تا سال 2023 ظرفیت نصب شده خود را به 2.5 گیگاوات افزایش دهد.

بررسی تغییرات دمای سطح اطراف آتشفشان دماوند و بررسی ناهنجاری‌های حرارتی مرتبط با فعالیت زمین‌گرمایی در این نواحی، رابطه فضایی نزدیک با گسل‌ها، چشمه‌های آب گرم، سنگ‌شناسی، تغییرات گرمابی، مناطق تغییر شکل فعال، با داده‌های جریان گرمایی در بالا زیرزمینی است. نواحی ناهنجاری های حرارتی مرتبط با فعالیت زمین گرمایی یک پیک حرارتی را در سال 2006 نشان دادند که در آن نویسنده به بررسی انتشار دود و افزایش لرزه خیزی در ناحیه قله دماوند پرداخت. بر اساس سرشماری سال 1394، استان تهران و البرز حدود 16 میلیون نفر و استان مازندران حدود 5 میلیون نفر جمعیت دارند، بنابراین می توان تخمین زد که حدود 22 میلیون نفر در نزدیکی یا در شعاع 100 کیلومتری قله دماوند زندگی می کنند. مهمترین آتشفشان کشور با توجه به وجود مخزن 400 کیلومتر مربعی گدازه در دماوند، در صورت حفاری، سامانه آتشفشانی دماوند می تواند برق منطقه 100 هزار نفری دره هراز را تامین کند.
انرژی زمین گرمایی حداقل از سال 1979 محرک مهم دمای جهانی بوده است. این بر اساس توانایی اثبات شده انرژی زمین گرمایی برای افزایش همرفت حرارتی در پوسته و همچنین تأثیر بر جو است. گرمای زمین گرمایی می تواند همرفت حرارتی را تحریک کند و به عنوان یک مکانیسم مهم انتقال گرمای اقیانوس به اتمسفر پوشاننده زمین عمل کند.
اولین نیروگاه زمین گرمایی مشگین شهر در استان اردبیل با ظرفیت تولید 55 مگاوات آماده بهره برداری است. در این نیروگاه، آب از طریق لوله به زیر زمین تزریق می شود و با حرارت 250 تا 500 درجه، آب به بخار تبدیل می شود و سپس این بخار به سطح زمین بالا آمده و توربین بخار را به گردش در می آورد. این نیروگاه سرآغاز تولید انرژی پایدار است.
پیش بینی می شود که تعداد کلان شهرها در جهان تا سال 2030 از 33 به 43 افزایش یابد. افزایش تقاضا برای انرژی، همراه با رشد جمعیت و تغییرات آب و هوایی، نیازمند سرمایه گذاری فوری در انرژی پایدار است. پایگاه بالقوه منابع زمین گرمایی برای پوشش نیازهای برق مسکونی کلان شهرهای بزرگ جهان بر اساس جمعیت فعلی آنها و حتی بیشتر از نیاز فعلی آنها کافی است. انرژی زمین گرمایی، منبع مهم انرژی پاک بدون در نظر گرفتن شرایط آب و هوایی، می تواند به میزان قابل توجهی به نیازهای انرژی، بهبود کیفیت هوا و کربن زدایی کلان شهرهای جهان کمک کند. دولت ها و مردم باید در مورد مزایای انرژی زمین گرمایی آموزش ببینند. علاوه بر این، سیاست های انرژی همراه با سرمایه گذاری در تحقیق و توسعه مورد نیاز است تا اطمینان حاصل شود که انرژی زمین گرمایی در ترکیب تامین انرژی آینده گنجانده شده است.
*منتشر شده در روزنامه اعتماد. پنجشنبه 26 شهریور 1401
6565

دکمه بازگشت به بالا