عمومی

نشانه‌های صوتی در گنجینه‌ آستان قدس رضوی

مجموعه ای که می توان از آن به عنوان یک مکان تاریخی و هنری منحصر به فرد و موزه هنرهای قدیم و جدید نام برد که از ۱۲۰۰ سال پیش جلوه ای از هنرهای گوناگون است. مجموعه‌های تاریخی-آیینی در جهان وجود دارند که قدمتی طولانی دارند. اما هنر در آنها جاری نیست و در گذشته است. در حالی که محوطه متعلق به حضرت رضا (ع) محصول نسل های زیادی از هنرمندان ایرانی است که در آن نمونه هایی از خوشنویسی، کاشی، سرامیک، چینی بافی، کنده کاری، نساجی بافی، آهنگری، معرق، خیمه دوزی، خیمه دوزی، معماری برجسته شده است. گاه در کشورهای دیگر آثاری بر روی آینه، نجاری، کارهای فلزی و غیره پیدا کرد.

در این میان کتابخانه آستان قدس رضوی جایگاه خود را دارد و در وجود و حفظ کهن ترین گنجینه از دورترین روزگار تا به امروز بی نظیر است.

یکی از مهم‌ترین بخش‌های این مجموعه، کتابخانه بی‌نظیری است که یکی از قدیمی‌ترین کتابخانه‌های حفظ‌شده جهان است و بیش از هزار سال قدمت دارد.
در همان روزهای پس از درگذشت مرحوم استاد احمد مهدوی دامغانی «خدمت نابخردانه و مروج فرهنگ و ادب» نقش وی در ارائه گنجینه ای از نسخ خطی نهفته در غرفه حرم رضوی که توسط احمدعلی رجایی بخارا کشف شد. در دهه 1950 مورد بحث قرار گرفت.

برخی از این دست نوشته ها مورد توجه او قرار گرفت و با پاورقی و مقدمه و تحقیق آن مرحوم مانند دیوان خازن (ابومحمد عبدالله خازن؛ شاعر برجسته عرب ایرانی) منتشر شد.

در میان آثار ارزشمند فرهنگی و هنری، تابلوهای صوتی نیز دیده می شود که کمتر مورد توجه قرار می گیرند. قدیمی ترین آنها طبل نواز و دف نواز هستند و علاوه بر این در هر دوره ای قاریان و قاریان و قاریان و قاریانی بوده اند که در کار خود اثری از خود بر جای گذاشته اند; البته بعضی از این کارها نزد خداست که دائماً طبق مواهب این کارها را انجام می دهد. علاوه بر نهاد خداوند که خود بسیار مورد بحث است، در زمان ما «اذان آقاتی»، «صلوات خاصه انصاری» و «آموزش قرآن شجریان» رنگ و بوی امام رضا (ع) دارد. و مشهد. مرحوم کریم خانی با خواندن ترانه «حسنه» نام خود را در این گروه به ثبت رساند و با تثبیت صدای گرم و رسا خود در حافظه ملی ماندگار شد و در کارنامه خود نشان رضوی را نیز دریافت کرد. جالب است که شعر و آهنگ به گونه ای تلفظ می شود که میل به زیارت را در همه بیدار می کند.

در گشتی در منطقه 13 به منزل آقای چایچیان شاعر آیینی معاصر رفتیم. این آهنگ از خاطرات شاعری است که چون مادرش را در شرایطی سخت با تنی بیمار به حرم امام رضا (ع) می برد، این آهنگ غمگین را می خواند و با اینکه مرحوم استاد محمدعلی کریمخانی خداوند فرموده است. رحمت بر او که تنها سه بیت را بر زبان آورد، بیشترین شهرت را برای شاعران و خوانندگان به ارمغان آورد.
آمده ام پادشاه، پناهم بده
یک خط گناه مطمئن به من بده
درباره حرمت پناه ناتوانان
مرا از در دور نگه دار
من سزاوار ارتباط با شما نیستم
بذار یه لحظه نگاه کنم

نکته حائز اهمیت این است که مرحوم کریمخانی در حین خواندن این شعر به صحبت پرداختند که گرما و آرامش بر کلام افزود. خواندن آن شروعی جسورانه دارد. اول می گوید: آمدم…; سپس به اختصار ادامه می دهد: آمدم ای پادشاه… تلاوت او سیر نزولی دارد و تبدیل به صیحه و نجوا می شود.

شهردار منطقه در تهران گردی آن سال از تصمیم خود برای خرید و نگهداری خانه شاعر صحبت کرد که به نتیجه مشخصی نرسید. امیدوارم برای این صدای ماندگار ملی و برگزیده جشنواره رضوی کار ارزشمندی انجام شود.
مرحوم کریمخانی و مرحوم مهدوی دامغانی از خادمان مخلص حرم رضوی بودند که به تازگی از میان ما رفته بودند به امید اینکه شاه پناه آنها باشد.

* چاپ شده در روزنامه اعتماد / 8 تیر 1401

دکمه بازگشت به بالا